TÜRKİYE VERGİ SİSTEMİ, FAKİR out

Günümüz dünyasında devletlerin sosyal amaçlarının artması, sosyal güvenlik başta olmak üzere sağlık ve diğer alanlarda arttırılan hizmetlerin karşılanması, dünya devletlerinin birbirlerine karşı düşmanca yaklaşımları ve ‘güvenliği’ sağlayacak uluslararası bir mekanizmanın olmaması sonucu savunma giderlerinin bütçelerde ciddi yer tutması, mevcut ekonomik dünya sisteminde kapitalist zenginlere rant kapılarının açılması v.b. sebeplerle her devlet kendi halkından vergi almaktadır.

Halk olarak sayılabilecek bu sebeplerin olumlu olanları için vergi veririz tabi ama bu arada adalet ve eşitlik çerçevesinde vergi veriyor muyuz yoksa birileri kayırılıyor mu sorusunun da cevabını verebilmeliyiz.

Bu sorunun cevabını Türkiye’de uygulanan vergi sisteminde aradığımızda cevap adaletsiz bir uygulama vardır şeklinde olmaktadır maalesef. Aslında anayasa “Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amacıdır…” diyerek mali güç, adalet ve dengeyi esas alır, ama bir çok şeyde olduğu gibi bu da sadece teoride vardır. Vergi sistemi anayasaya uymamaktadır.

Vergi çeşitleri denince akla dolaylı ve dolaysız (direk) vergi gelir; “Bu ayırım iktisadi gücü temsil eden gelir ve serveti yakalamada “mutavassıt” bir olaya dayanılıp dayanılmamasına göre yapılmaktadır. Gelir veya servetin doğrudan doğruya vergilendirilmesinde dolaysız, bir olayın (örneğin harcamanın) bu gücün belirtisi sayarak vergilendirilmesi dolaylı sayılmaktadır.” (Wikipedia)

Türkiye’de mevcut vergilere baktığımızda;

Direk vergiler şunlardır:
- Gelir Vergisi (Gelir, kazanç üzerinden alınan vergi)
- Kurumlar Vergisi (Gelir, kazanç üzerinden alınan vergi)
- Emlak Vergisi (‘Servet’ üzerinden alınan vergi)
- Veraset ve İntikal Vergisi (Servet üzerinden alınan vergi)
- Motorlu Taşıtlar Vergisi (‘Servet’ üzerinden alınan vergi)

Dolaylı vergiler ise : (Hepsi harcamalar üzerinden alınan vergilerdir)
- Dâhilde Alınan Katma Değer Vergisi (KDV)
- Özel Tüketim Vergisi
- Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
- Özel İletişim Vergisi
- Harçlar
- Gümrük Vergisi
- Damga Vergisi
- Şans Oyunları Vergisi v.b.

2011 yılında 6 aylık bir dönemi esas alarak Merkezi Yönetim verilerine baktığımızda toplanan 122.000 Milyon TL verginin yaklaşık 79.245 Milyon TL’sinin yani % 65’inin dolaylı vergiler olduğu görülmektedir.

Dolaylı vergilerin sahası oldukça geniş bir yelpazedir bizde, iğneden ipliğe aklınıza gelen her alanda uygulanmaktadır maalesef. Direk tüketim üzerinden alınan bir vergi olduğu içinde ekonomi üzerinde yük oluşturmakta ve hayatı pahalılaştırmaktadır.

Bir iki örnek verirsek pompa fiyatı 4,66 TL olan kurşunsuz 97 oktan benzinin bu fiyatının 2,09 TL’si Özel Tüketim Vergisidir. %18 KDV’yi de hesaba kattığımızda ürün fiyatının yarısından fazlası vergidir. Dünyanın en pahalı yakıt kullanan ülkesiyiz, enerji sektörü de göz önünde bulundurulduğunda hayatın hemen her alanına yansıması olan böyle bir üründeki pahalılığın olumsuzluklarını yaşayarak görüyoruz zaten.

Motor silindir hacmi 2000 cm3′ü geçen araçlarda % 84 oranında Özel Tüketim Vergisi alınmaktadır, tütün içeren sigaralarda özel tüketim vergisi oranı % 63 tür…

İdeal bir vergi sisteminde dolaysız yani direk vergilerin çok olması, dolaylı vergilerin ise az olması esastır.

Bizdeki direk vergilerdeki durumda evlere şenlik aslında, adı direk vergi. Veraset ve İntikal vergisi ile geliri Belediyelere giden Emlak vergisi rakamları çok düşük düzeyde gerçekleşmektedir.

Motorlu Taşıtlar Vergisi (halk arasında pul parası ya da bandrol olarak bilinir), servet vergisi olarak sınıflandırılmaktadır ancak servet vergisi olması çok tartışmalıdır. Bir araç sahibi olmakla kişi servet sahibi olmaz.

Gelir vergisinde kazanç miktarına göre artan oranlı bir tarife uygulanmaktadır. Mesela 2012 yılı tarifesi şöyledir;

GELİR VERGİSİ ORANLARI

2012 Yılı Ücret Gelirlerine Uygulanacak Gelir Vergisi Oranları

10.000

TL kadar

15%

25.000

TL sinin

10.000

TL si için

1.500 TL,

fazlası için