ÖZE DÖNÜŞ HAREKETİ
Hareketin Adı: ÖZE DÖNÜŞ HAREKETİ (Hereketa Xwenasî)
Hareketin Kısaltılmış Adı: Öze Dönüş
Hareketin Kurucu Lideri : Fidan Güngör
Hareketin Amblemi:
ÖZE DÖNÜŞ HAREKETİ MANİFESTOSU
M. 2025 H. 1446
Giriş
Öze Dönüş Hareketi, ilk manifestosunu 2014 yılında hazırladı. İlk manifestonun üzerinden değişim hızı oldukça yüksek on yılın geçmesi nedeniyle 2014 yılında hazırlanan manifesto 2025 yılında büyük ölçüde yenilenerek, ıslah edilerek ve güncellenerek kırk madde halinde yeniden yazıldı.
Manifesto hazırlanırken uzun olmamasına, maddelerin kısa, öz ve dinamik hayatın değişen koşullarına hareketin manifesto çerçevesinde cevap verebilmesi için siyasi içtihada imkan verecek bir içerikte yazılmasına özen gösterildi.
Hareketin amacı ve temel meselelere yaklaşımı, manifestonun sınırları dikkate alınarak ele alındı. Her konuya manifesto içinde yer vermek mümkün olmadığından Hareket, akışkan olan toplumsal hayatın yeni sorunlarına dair görüşlerini müstakil olarak açıklayacaktır.
Manifesto iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde evrensel ilkeler yer almaktadır. Bu ilkeler, yaratılışta bizimle eşdeğer olan ve toplumumuzun farklı katmanlarını teşkil edenlerle insani ilişkilerimizin ve yaşamsal zorunlu ortaklığımızın genel çerçevesini belirlemektedir.
Manifestonun ikinci bölümünde yer alan ana ilkeler, Hareketin kendisinin, ait olduğu toplumun ve parçası olduğu beşeriyet ailesinin dünya ve ahiret saadeti için doğruluğuna inandığı ilkeleri içermektedir.
Evrensel ilkeler bizim gibi inanmayan, bizim dinimizden olmayan veya dinimizden olup bizden farklı bir kimliğe, yaşama biçimine ve düşünceye sahip olan ancak ontolojik düzeyde bizimle eş-değer ve eşit olanlara yöneliktir. Ana ilkeler ise bizimle dinde kardeş olanlara ve olmak isteyenlere yöneliktir. Bu ayrım Kur’an’daki ‘Ey insanlar!’ ve ‘Ey iman edenler!’ şeklindeki iki ayrı hitaptan ilham alınarak yapılmıştır.
Manifestonun birinci bölümü, Hareketin inandığı ve benimsediği evrensel ilkeleri içermektedir. Dil, din, mezhep, meşrep, ideoloji ve yaşam tarzı bakımından oldukça heterojen bir yapıya sahip olan toplumumuzda ve beşeriyet ailesinde bizden farklı olanlar ile adalet, sulh ve ihtiram içinde yaşama konusu, hepimizin ortak ve öncelikli sorunu olduğundan bu sorunu çözecek ilkelere öncelik verilmiştir. Zira adaletin, barışın ve karşılıklı saygının olmadığı, çatışmanın ve ötekileştirmenin revaçta olduğu bir yerde can, mal, din ve fikir güvenliği olmayacağından kimsenin kimseye anlatabileceği, paylaşabileceği, ortaklaşabileceği, ortak bir gelecek kurgulayabileceği imkan ve şerait olmayacak, herkesin tercihi ve tezi anlamsızlaşacaktır.
Hepimizin her şeyden önce adalete, ahlaka, özgürlüğe, barışa, saygıya, dayanışmaya ve refaha ihtiyacı bulunmaktadır. Ancak bu ilkelere herkesin riayet ettiği ve hayata aktardığı bir ortamda din, mezhep, meşrep, ideoloji ve yaşam tarzlarının karşılaştırılması, bu farklılıklara mensup insanların birbirilerini anlaması ve birbirleriyle anlaşması mümkün olur.
Benimsediğimiz evrensel ilkeler, hayat okyanusunda seyreden geminin içinde bir arada bulunmaktan başka seçeneği olmayan bizlerin birlikte yaşamasını tanzim eden ortak payda hükmündeki prensiplerdir. Hepimiz için makul ve makbul olan ortak paydada anlaştığımız zaman paylarımızın doğruluğuna ve uygulanabilirliğine ilişkin medenice fikir teatisinde, muhakemede ve münakaşada bulunabilir, tezlerimizi ve yaşam tarzlarımızı mukayese edebilir, özgürce tercihlerimizi tecdid edebiliriz.
Manifestonun ikinci bölümü İslami dünya görüşüne inanan ve bu inanç temelinde bireyden aileye, aileden topluma, toplumdan ümmete uzanan güzergahta pratik bir örneklik, bir şahitlik yapabilmek için kolektif çalışma yapabilen, yapmak isteyen ve bu ortak çabaya davet edilen insanlara birlikte yürüyebilmelerini sağlayacak bir yol haritası sunmaktadır.
İnsanoğlunun dünya gezegenini global bir medineye dönüştürme eğilimini tecrübe ettiği bu çağda her bir ülke bu global medinenin bir semti ve mahallesi hükmünü almıştır. Hareket, iman ettiği vahyi bildirimleri ve inandığı insani değer ve ilkeleri kendi semtinde, mahallesinde ve global medinede medenice paylaşmak ve vahyi bildirimlerin hayata aktarılmasını sağlamak için örgütlenme, cemaat haline gelme, kolektif çabayla bu inanç ve değerleri paylaşma, paydaşlarını arttırma yönünde cehd ve çaba içinde olacaktır.
Hareketin amacı salih bireyler oluşturmaya, salih bireylerden salih bir topluluk teşkil etmeye, salih topluluktan salih bir toplum vücuda getirmeye ve salih toplumun gücüyle salih bir ümmet, güç ve izzet sahibi bir ümmet inşa etmeye kendi ölçeğinde katkı sunmak, salah ve ıslah mesirinde yer almaktır.
Özcesi bu manifesto, Öze Dönüş Hareketi’ni teşkil eden ve ona gönül veren insanların ortak inancına, fikrine, siyasal amacına, yönelimlerine, gelecek perspektifine, toplumsal ilişkilerine ve yaşam tarzına ilişkin temel ilkelerini halkla paylaşmak amacıyla hazırlanmış olup hareketin kimliğini betimlemekte, mücadelesini ve duruşunu göstermekte, hedeflerini açıklamakta ve mesirini beyan etmektedir.
Öze Dönüş Hareketi Logosunun Anlamı
Logonun ana unsurunu, kuş tüyünden olan kalem ve nun ( ن ) harfi oluşturmaktadır. Nun (ن) harfinin noktası dünyaya dönüştürülmüş, arka boyutuna da evren yerleştirilmiştir. Gerek ilmin gerekse aydınlığın temsili açısında ışık dünyanın doğusundan tepe noktadan verilmiştir.
Kur'an'ın ve vahyi bilginin beşeriyeti, dünyayı aydınlattığı ve aydınlatmaya devam edeceği gerçeği logodaki sembollerle ifade edilmiştir. Logo, düşünsel arka planı itibariyle, Kur'ani bir temele dayanmaktadır. Allah, Kur'an'daki Kalem suresinde nun harfi, kalem ve kalemin yazdıklarıyla yemin etmektedir. Logo, bu sureden ilham alınarak tasarlanmıştır.
Kalem, alfabe ve kitap, sahih bilginin, ilmin ve aydınlanmanın sembolleri ve vasıtalarıdır, ihya ve inşanın alametleridir, medeniyetlerin temel taşlarıdır. Hareket; kuruluşu, üstlendiği misyon ve taşıyıcısı olduğu miras itibariyle sahih bilgi temelinde insanın ihyasından ve medeniyetin inşasından yana olduğu için imhanın sembolleri yerine inşanın ve ihyanın sembollerini tercih etmiştir.
Doğru bilgi temelinde kültürel ve siyasi bir hareket olarak var olmak ve ilerlemek isteyen Öze Dönüş, logo tercihini, özce değinilen konu ve kriterleri gözeterek yapmıştır.
Öze Dönüş Hareketinin Evrensel İlkeleri
1-Adalet: Öze Dönüş Hareketi, toplumda adaletin tesis edilebilmesi için anayasa, yasa ve genel düzenleyici kuralların adil olmayan düzenlemelerden arındırılmasını, adaleti ikame edecek düzenlemeleri ihtiva etmesini, yargının tarafsızlığını ve bağımsızlığını savunur, zalim ve zulmün karşısında mazlumun yanında yer alır.
Ayet: ‘Şüphesiz ki Allah adaleti … emreder.’ (Nahl:90)
2-Ahlak: Öze Dönüş Hareketi bireysel, ailevi ve toplumsal yaşamın güzel ahlak üzere olması gerektiğine inanır ve bu hedefin tahakkuku için çalışır.
‘Gerçekten sen, pek büyük bir ahlak üzeresin.’ (Kalem:4)
Hadis: “Ben ancak güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.”
3-Özgürlük: Öze Dönüş Hareketi insan için özgürlüğün asıl, yasakların istisna olduğuna inanır. Birey, topluluk ve halkların meşru ve fıtri haklarını savunur; inanç, düşünce, yaşam tarzı ve örgütlenme özgürlüğü hakkını önceler. Aynı zamanda özgürlüklerin başkalarının canını, malını, inancını, aklını ve neslini tehdit edecek kadar sınırsız olmadığını beyan eder.
4-Birlikte yaşam: Öze Dönüş Hareketi toplumdaki dini, mezhebi, meşrebi, etnik ve ideolojik farklılıklar arasında ihtirama/saygıya dayalı birlikte yaşamı ve insanın kendisiyle, türdeşiyle ve tabiatla barış içinde olması gerektiğini savunur, ötekileştirmeyi ve çatışmayı reddeder.
5-Dayanışma: Öze Dönüş Hareketi, yalnızca iyilik üzerine yardımlaşmayı, esas alır.
“İyilik ve takva konusunda yardımlaşın, günah ve haddi aşmada yardımlaşmayın ve Allah'tan korkup-sakının.” (Maide: 5).
6-Refah: Öze Dönüş Hareketi, ekonomik refahın insanın temel hak ve ihtiyaçlarından olduğuna inanır. Ülkede adaletin, ahlakın, barışın sağlanmasında ve devamında refahın temel unsurlardan biri olduğunu savunur.
Öze Dönüş Hareketinin Ana İlkeleri
Tevhid, Din
7- Öze Dönüş Hareketi evrenin yaratılışının, idaresinin ve insan için temel hüküm ve değerleri belirlemenin bir olan Allah’a ait olduğuna inanır ve bunu tevhid akidesinin gereği bilir.
8- Öze Dönüş Hareketi, Tevhide, peygamberlere, ahiret gününe, semavi kitaplara ve meleklere iman etmeyi din dairesinin sınırları ve temel esasları olarak kabul eder ve dindaşlığın ölçüsü olarak görür.
Ümmet, Yerellik, Mezhep, Cemaat ve Gayri Müslimler
9- Öze Dönüş Hareketi, İslam’a inanan insanların toplamının teşkil ettiği din birliğini İslam Ümmeti olarak tanımlar, ümmeti bir devlet ve siyasi coğrafyaya indirgemez ve ümmeti oluşturan çokluğun arasında sosyal, kültürel, ekonomik, bilimsel yardımlaşmanın, siyasi ve güvenlik ittifakının olması gerektiğine inanır.
10- Öze Dönüş Hareketi, Mescid-i Aksa ve Kudüs’ün bağımsızlığını savunur, Filistinli Müslümanlar ve fıtri haklarından mahrum bırakılmış tüm mazlum halklarla dayanışmayı insani ve İslami sorumluluklarından bilir; işgalci, soykırımcı ve bozguncu Siyonist rejimi insanlık ve İslam dünyası için büyük bir tehlike olarak görür.
11- Öze Dönüş Hareketi, İslam Dini’ni bütün Müslüman milletlerin ortak paydası, yerel dinamikleri de her bir milletin kendi payı olarak değerlendirir ve her bir Müslüman milletin kendi yerel dinamikleri üzerinde yükselerek İslam ümmetinin ayrılmaz bir parçası haline gelmesi gerektiğine inanır.
12- Öze Dönüş Hareketi, Ehl-i Sünnet mektebine mensup bir hareket olarak mezhepleri şeri delillerden istinbat edilen (çıkarılan) hükümler arası farklar olarak görür, mezhep tercihlerine saygı duyar ve bir mezhebi hakkın merkezine alıp ötekileri batıl görmez. Mezhepler arası çatışma ve yarışma çabalarını da ümmeti tahrip eden zararlı faaliyetler olarak değerlendirir.
13- Öze Dönüş Hareketi, içtihat kapısının ehil olanlara açık olduğuna ve ehil insanların öncülüğünde güncel ve yeni sorunlara çözüm bulunması gerektiğine inanır.
14- Öze Dönüş Hareketi, İslami cemaat ve hareketleri maksada giden yollardan bir yol, aralarındaki farkları da siyasi içtihadın sonuçları olarak görür ve bu nedenle aralarında saygı ve yardımlaşmaya dayalı ilişkiye inanır, cemaat ve hareketler arasında çatışma ve nizadan özenle sakınır.
15- Öze Dönüş Hareketi semavi dinlere mensup birey ve cemaatlerin inançlarına göre yaşama hakkını savunur.
“Allah sizi, din hakkında sizinle savaşmayan ve sizi yurtlarınızdan çıkarmayan kimselere iyilik etmekten, onlara adaletli davranmaktan men etmez. Çünkü Allah adil davrananları sever.” (Mümtehine: 8).
Millet, Dil, Kendini Yönetme Hakkı ve Kürt Meselesi
16- Öze Dönüş Hareketi bütün milletlerin dil, kimlik ve kendini yönetme haklarıyla alakalı şu temel esasları savunur:
a) Öze Dönüş Hareketi, her bir milletin kendi kendini yönetmeye veya başka milletlerle birlikte yaşamaya ilişkin tercih hakkında bulunmasını İslami açıdan ibahe hükmü çerçevesinde değerlendirir ve bu tercih hakkını kullanmanın ümmet mefkuresiyle çelişmediğine inanır; bu hakkın uygulanmasını da maslahat temelinde değerlendirilmesi gereken beşeri bir durum olarak görür.
b) Öze Dönüş Hareketi, bir milletin kendini yönetme mevzusu ile kendini yönetirken referans alacağı değerler konusunu birbirinden ayırır. Birincisinin hak, ikincisinin yükümlülük ile ilgili konular olduğuna inanır.
c) Öze Dönüş Hareketi, kavimleri ve dillerini kavimlerin yekdiğerinin tanımsal çerçevesini öğrenmelerini ve yaratılışa dayalı kimliklerini tanımalarını sağlayan ilahi ayetlerden sayar.
d) Öze Dönüş Hareketi, her kavmin kendi ana diliyle dinini öğrenme ve eğitim görme isteğini fıtri haklardan görür; herhangi bir dilin inkar, imha, tahdit ve asimile edilmesini ilahi ayetlere isyan ve fıtri bir hakkı ihlal olarak değerlendirir.
f) Öze Dönüş Hareketi, Kürt meselesinin çözümüne ilişkin görüş ve önerilerini yukarıda belirtilen temel kriterler çerçevesinde belirler, açıklar ve günceller.
17- Öze Dönüş Hareketi çok dinli, çok dilli çok kültürlü bir imparatorluğun bakiyesi olan ülkemiz ve toplumumuz için en kuşatıcı, efradını cami kimlik olarak ‘Türkiyeli’ kimliğini öngörür, her bir bireyin ve grubun din, dil, etnik, mezhebi, meşrebi, ideolojik ve siyasi kimliklerini de yek vücut olan bir ağacın dalları hükmündeki alt kimlikler olarak tanımlar. Bu nedenle Öze Dönüş, anayasanın “Türk devletine vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkes Türk’tür” şeklindeki 66. maddenin “Türkiye devletine vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkes Türkiyelidir” şeklinde değiştirilmesini savunur.
Yerelden Evrensele İlişkiler
18- Öze Dönüş Hareketi, insan hakları, evrensel insani değerler ve İslami değerler ortak paydasında yurt içinde ve dışında uygun gördüğü şahsiyet ve teşekküller ile şeffaf bir şekilde görüşür, fikir alışverişinde bulunur, gerektiğinde yardımlaşır.
19- Öze Dönüş Hareketi, İslami değerlere aykırı olmamak şartı ile uluslararası sözleşmeleri ve insani değerleri yücelten kurum ve kuruluşların aldığı kararları destekler.
Halk, Örf, Gelenek
20- Öze Dönüş Hareketi, Kur’an ve Sünnete aykırı olmadığı sürece Asr-ı Saadet’ten günümüze kadar gelen İslami mirastan ve birikimden beslenir ve ondan istifade eder.
21- Öze Dönüş Hareketi, Kuran’a ve Sünnete aykırı olmamak şartı ile halkının örfünü, adetlerini, gelenek ve göreneklerini önemser ve destekler.
22- Öze Dönüş Hareketi, İslam’ın temel değerlerine aykırı olmadığı sürece her türlü sanatsal, kültürel ve sportif faaliyet ve etkinlikleri destekler.
23- Öze Dönüş Hareketi, tarihten intikal eden geleneksel müesseselerin ihya ve ıslah edilerek topluma faydalı kurumlar haline getirilmesi gerektiğine inanır.
Devlet
24- Öze Dönüş Hareketi, halkın iradesini nass’ın olmadığı konularda nassa aykırı olmamak kaydıyla yasama meşruiyetinin kaynağı olarak görür ve şer’i ahkamın devlet eliyle uygulanabilmesi için de makbuliyet şartının (çoğunluk onayının) gerekliliğine inanır.
25- Öze Dönüş Hareketi, devlet yönetiminde fırsat eşitliği, liyakat, objektiflik, şeffaflık ve denetlenebilme ilkelerinin tavizsiz uygulanmasını, rüşvet ve adam kayırma ile mücadele edilmesini savunur.
Din-Devlet İlişkileri
26- Öze Dönüş Hareketi, din-devlet ilişkilerinde dinin devletten tamamen bağımsız olması gerektiğine inanır ancak bu aslın uygulanma zemini olmadığından tedrici bir geçişi tercih eder ve bu maksatla aşağıdaki hususları hayata geçirecek mevzuat değişikliklerinin yapılmasını savunur.
a) Diyanet İşleri Başkanlığının özerk hale getirilmesi.
b) Yerel dillerde vaaz ve hutbenin serbest olması.
c) Medreselerin sivil dini öğretim kurumları olarak tanınması.
d) Medrese mezunlarına Diyanet İşleri Başkanlığının açacağı sınavla istihdam edilme hakkının yasal olarak tanınması.
e) Medreselere ait vakıf mallarının medreselere iade edilmesi.
Kamu Hukuku ve Medeni Hukuk
27- Öze Dönüş Hareketi, kamu hukukunda tek, sivil-medeni alanda çok hukukluluğu savunur.
Aile, Kadın, Gençlik
28- Öze Dönüş Hareketi, ailenin kadın ve erkekten oluştuğuna, aile ilişkisinin temelini kadın ile erkeğin evlenmesinin vücuda getirdiğine inanır ve aileyi beşeriyetin fıtrat üzerine idamesi için korunması ve güçlendirilmesi gereken temel yapı olarak görür. Aile ile ilgili İslami, insani değerleri ve İslam ile uyumlu gelenekleri korumak için çalışır; bu değerleri tahrip eden tüm odaklara karşı da mücadele eder. İnsanın cinsiyet farkını ihlal eden LGBT zihniyet ve pratiğini beşeriyet için varoluşsal bir tehdit olarak değerlendirir ve karşısında yer alır.
29- Öze Dönüş Hareketi kadın ve erkeği birbirinin velisi ve tamamlayıcısı olarak görür, erkek ve kadının hayatın ve mücadelenin her aşamasında ve karar alma süreçlerinde birlikte rol üstlenmesi gerektiğine inanır.
30- Öze Dönüş Hareketi, küresel politikaları belirleyen küresel güçlerin, teknolojileri üreten ve kullanımını yaygınlaştıran güç odakları vasıtasıyla dijital bir hegemonya tesis ettiği, hayatın bütün alanlarını etkisi altına aldığı, belli amaçlara matuf stratejiler üzerinde çalıştığı, bu çerçevede gençliği öz değerlerinden koparmayı, inanç ve değer esaslı bir kimlik erozyonuna maruz bırakmayı, özne olma vasfını yitirip bilginin üretildiği ve tüketildiği sanal dünyaların nesnesi haline getirmeyi hedeflediğini değerlendirmektedir.
Mezkûr teknolojik gelişmelerin önemli sonuçlarından biri de soğuk savaş dönemi ve ideolojilerinin ürettiği kurum ve kavramlar dünyasından farklı olarak genç jenerasyonun kendisinden önceki kuşaklardan daha başka iletişim araçları kullanması sonucu kavramsal algılara sahip olması ve bundan dolayı da karşılıklı olarak tam bir iletişimsizlik sorununun yaşanmasıdır.
Öze Dönüş Hareketi, bu bilinç ve sorumluluk anlayışı temelinde, sorunun yakıcılığıyla yüzleşilerek bu durumun geleceğimizi kuracak olan genç nesil üzerindeki etkilerini anlamayı, gençliğin kendisini gerçekleştirerek sahip olduğu bilkuvve/ potansiyel imkan ve kabiliyetlerinin inkişafı için konuya duyarlı toplumsal bileşenlerle birlikte sorunu yönetmeyi ve alternatif çözüm arayışları içinde olmayı görev addeder.
Emek ve Emekçiler
31- Öze Dönüş Hareketi, emekçilerin İslam hukuku ve uluslararası anlaşmalarla belirlenmiş olan haklarının elde edilmesi, adil, güvenli ve insan onuruna yakışır koşullarda çalışma imkanlarına sahip olması için yürütülen sivil girişimlerle dayanışmayı, güç birliği oluşturmayı görev bilmektedir. Emeğin sömürülmesine, çocuk işçiliğine, iş sağlığı ve güvenliği ihmaline karşı emekten ve emekçiden yana olmayı İslami ve insani bir yükümlülük olarak kabul etmektedir.
Doğa/Çevre
32- Öze Dönüş Hareketi, doğanın tahrip edilmesini beşeriyet için yaşamsal bir tehdit olarak gördüğünden tabiatı ve insanlığın geleceğini sistemli olarak tahrip eden kurum, kuruluş ve kişilere karşı güç birliği oluşturmayı, dünyayı intihara sürükleyen vahşi kapitalist dünya düzenine, hayatın her alanında örgütlü olarak karşı koymayı, halkı bilinçlendirmeyi ve çevreci sivil toplum kuruluşları ile güç birliği yapmayı, doğadaki tahrip ve kirliliği önleyecek, doğal yaşamı ihya edecek çabalara katılmayı ve desteklemeyi kendisi için görev saymaktadır.
Yöntem
33- Öze Dönüş Hareketi, bağımsız ve bağlantısız bir harekettir.
34- Öze Dönüş Hareketi hukuka inanan, legal ve şeffaf bir harekettir.
35- Öze Dönüş Hareketi, her konuda ifrat ve tefriti dışlar, itidali tercih eder.
36- Öze Dönüş Hareketi, bütün faaliyetlerini Kur’ani anlamdaki ıslah temelinde yürütmeyi esas alır.
37- Öze Dönüş Hareketi, cemaatlerin ve örgütlerin insanları cezalandırma yetkisine sahip olmadığına inanır, bu yola başvurmalarını şiddet olarak tanımlar ve reddeder.
38- Öze Dönüş Hareketi, Allah’ın Hz. Resul’e ashabıyla istişarede bulunmasını emretmesini (Al-i İmran:159), şuranın namaz, infak ve Rabbe icabetle birlikte zikredilmesini (Şura:38), Peygamber’in uygulamalarını ve şura emrinin fıkhi açıdan hükmünün vacip olduğu görüşünü esas alarak hareketin her kademesinde şura ve istişareyi bir yönetim tarzı olarak benimser.
Manifesto
39- Manifestonun herhangi bir maddesinin teoride ve pratikte dini naslara ve evrensel insani değerlere aykırılığı tespit edilir veya tecdidine ihtiyaç duyulursa uygun şekilde değiştirilir ya da kaldırılır.
40- Öze Dönüş Hareketi, manifestodaki maddelerin tümüne uyacağını halkımıza taahhüt eder.